Linh cảm của thực vật (Phần 3)

03/05/2019 - 13

1. Thực vật cũng biết “ngủ”
Nếu nói thực vật cũng ngủ, có lẽ bạn không tin. Nhưng điều đó lại là sự thật.
Vào thời điểm tháng 3, có một loài cỏ nhỏ, mỗi chùm lá của loài này có 3 lá nhỏ, những cánh hoa nhỏ màu đỏ tía mọc chen giữa những cuốn lá, người ta gọi cỏ này là “cỏ ba lá đỏ”. Khi ánh Mặt Trời tỏa ánh sáng ấm áp, 3 chiếc lá nhỏ cố gắng vươn rộng, lay động trước những làn gió nhẹ. Đến chiều tối, lá cỏ khép lại, gục đầu rủ xuống, dáng vẻ lạnh lùng như đang ngủ.

 Cỏ ba lá đỏ

 Cỏ ba lá đỏ


Vào buổi trưa, những phiến lá keo vươn rộng, khoe sắc dưới ánh nắng chan hòa, nhưng trước khi bóng tối ập xuống, những chiếc lá này lại thu mình lại, chuẩn bị co một giấc ngủ dài tới tận sáng hôm sau.


Xét về góc độ thực vật học, các nhà khoa học gọi hiện tượng khép lá của cây cỏ ba lá đỏ và cây keo là hiện tượng ngủ của thực vật. Thực ra, không chỉ phiến lá cây mới có hoạt động “ngủ”, ngay cả hoa của cây cũng có những biểu hiện này. Hoa sen là một biểu hiện cho các loài hoa “ngủ”.Vào mỗi buổi sáng, khi ánh Mặt Trời lấp ló đằng Đông cũng là lúc những cánh hoa sen vươn mình hít thở không khí trong lành và đón chào ánh nắng mới. Dưới những phiến lá xanh, hoa sen lại như đẹp thêm gấp bội phần. Khi Mặt Trời xuống núi, những cánh hoa sen khép lại, mơ màng trong giấc ngủ thật say.

 Hoa sen là một biểu hiện cho các loài hoa “ngủ” Hoa sen là một biểu hiện cho các loài hoa “ngủ”


Tư thế ngủ của mỗi loài hoa đều khác nhau. Khi ngủ các cánh hoa bồ công anh khép lại, nhìn từ xa, trông như một chiếc chổi lông gà; khi ngủ cà rốt ôm lấy đầu hoa,...


Điều thú vị là đồng hồ sinh học của một số loài hoa bị đảo lộn, chúng thích “thức đêm ngủ ngày”, ban ngày không có biểu hiện gì, chờ đến khi Mặt Trời đi ngủ, các loài hoa mới bắt đầu tỏa hương. Ban ngày, hoa huệ khép cánh say giấc ngủ, nhưng vào ban đêm, những cánh hoa huệ mở to, tỏa hương thơm ngào ngạt để thu hút các loài bướm đến thụ phấn.

“thức đêm ngủ ngày” 

Hoa huệ - loài hoa “thức đêm ngủ ngày”


Hoạt động ngủ của lá và hoa thực vật dĩ nhiên không phải là một hoạt động có nhận thức, đây chính là những phản ứng của sinh vật trước sự thay đổi của ánh sáng Mặt Trời, của điều kiện môi trường, ảnh hưởng của sự thay đổi nhiệt độ và độ ẩm trong không khí. Dù như vậy, “giấc ngủ bị động” trên cũng rất có lợi đối với thực vật. Nói tóm lại, giấc ngủ của thực vật giúp chúng giữ được nhiệt độ và tránh rét. Giấc ngủ của thực vật chính là biện pháp bảo vệ cây trồng.


2. Giới tính của thực vật
Người ta có thể nói, cây chà là, cây liễu và cây đào lạc là các cây thuộc giống đực hay giống cái gì đó, nhưng trên thực tế, sự phân chia ranh giới rõ ràng giữa “đực” và “cái” ở thực vật ít hơn rất nhiều so với động vật. Sồi và hoa ngọc lan đều có cả nhụy và nhị (cả tính cái và tính đực). Những loài cây có hoa lưỡng tính thì đặc tính của chúng tương đối giống nhau, mà đặc điểm nổi bật nhất là hoa của chúng có cả nhụy (bộ phận sinh sản cái) và nhị (bộ phận sinh sản đực, có thể tạo phấn). Dù trong hoa có cả bộ phận sinh sản cái và bộ phận sinh sản đực, song như vậy không có nghĩa là cây chỉ thụ phấn trong phạm vi một hoa mà còn có thể trao đổi chéo.

Cây chà là có giới tính riêng Cây chà là có giới tính riêng

Phần lớn các loài thực vật đều thụ phấn chéo, bản thân các loài cây có hoa lưỡng tính đều có khả  năng nhận phấn từ các cây khác, ngược lại chúng cũng chính là những chủ thể cho phấn. Do đặc điểm phát triển, trong quá trình sinh trưởng, bộ phận nhị hoa và nhụy hoa có thể không chín muồi trong cùng một thời gian, vì vậy việc thụ phấn chéo sẽ diễn ra hiệu quả hơn rất nhiều so với việc tự thụ phấn. Cũng chính vì lý do đó, các loài hoa thường chọn một “bạn tình” riêng cho mình. Tuy nhiên, do các loài hoa không thể tự di chuyển nên việc tìm “bạn tình” không phải là vấn đề dễ dàng. Bản thân cây và hoa không thể di chuyển, hạt phấn không thể tự “di chuyển” được (trừ một số loài đặc biệt, nhụy có thể di chuyển), do vậy muốn được thụ phấn được, cây cần phải nhờ đến các yếu tố khác như gió, nước, côn trùng. Do phải nhờ đến các nhân tố gián tiếp, rất nhiều các “chàng phấn hoa” đã mất tích trên con đường tìm bạn tình.

 Ngọc lan là loài hoa lưỡng tính, có cả nhụy và nhị trên cùng một hoa Ngọc lan là loài hoa lưỡng tính, có cả nhụy và nhị trên cùng một hoa

Tuy nhiên, do số lượng phấn hoa tương đối nhiều, nên dù vậy, vẫn có rất nhiều hoa được thụ phấn.
Mặc dù gặp rất nhiều khó khăn trong quá trình thụ phấn, song các loài thực vật vẫn không muốn phó thác việc truyền lại các thế hệ sau vào tự nhiên. Phần lớn các loài hoa thụ phấn nhờ sự hỗ trợ của động vật như: dơi, chim, các loài động vật thân mềm, đặc biệt là côn trùng. Các loài động vật này chính là kẻ thứ ba quan trọng trong “tình yêu” của thực vật. Để thu hút được “kẻ thứ ba quan trọng”, các loài thực vật biết cách làm thế nào cho đẹp hơn, cuốn hút về màu sắc, hương thơm. Đó là lý do cho thấy tại sao các loài hoa lại có màu sắc sặc sỡ, có hương thơm ngào ngạt và mật của hoa lại ngọt đến vậy. Khác với các loài động vật, màu sắc của hoa, hương thơm của hoa và mật ngọt của hoa không phải là để chinh phục “kẻ khác phái”,mà là để thu hút các loài mật nhỏ đến gần. Các loài vật nhỏ này đâu biết rằng, chúng chính là “nhân viên vận chuyển”, truyền lại những hạt phấn quý giá, những mầm gen di truyền của thực vật cho đời sau.

 Một trong những “nhân viên vận chuyển” giúp duy trì nòi giống cho hoa


Một số loài thực vật đặc biệt chỉ trung thành với “kẻ thứ ba” - một loài động vật. Cây sung chính là một loài thực vật điển hình: Khi hoa nở (thực chất hoa sung chính là quả sung), một mùi hương quyến rũ, ngọt lịm tỏa ra từ một lỗ nhỏ trên đầu quả, khiến cho các loài công trùng nhỏ tìm cách chui vào trong, nhưng chỉ có một loài côn trùng ăn phôi mới có thể chui vào, loài côn trùng này có thể ở trong quả sung rất lâu, giúp thụ phấn cho hoa. Đặc biệt hơn, có một loài hoa lan khi trưởng thành, hình dạng và màu sắc của hoa giống như một con ong, thậm chí có thể biến hình thành một con ruồi. Các loài vật khi thấy “con cái” liền “kết bạn”,và kết quả là người của chúng dính đầy phấn hoa, rôi chính những con vật này trở thành người vận chuyển phấn hoa!

Cây sung chỉ trung thành với duy nhất một “kẻ thứ ba” 

Cây sung chỉ trung thành với duy nhất một “kẻ thứ ba”


Thực vật chỉ thụ phấn dựa vào côn trùng cũng là một hình thức khá mạo hiểm, bởi khi loài vật gián tiếp giúp cây thụ phấn bị tiệt chủng hoặc giảm về số lượng, chúng sẽ không còn cơ hội để lại giống nòi. Chính vì vậy, các loài thực vật buộc phải có phương án đối phó, hoặc là không cần đến phấn hoa như một số loài: dứa, chuối,...Các loài hoa này không có phấn, quả cũng không có hạt mà trực tiếp sinh cây con. Tuy vậy, một số loài cây như: Bồ công anh, tuy líp, đều dựa vào bản năng lưỡng tính để duy trì giống nòi của mình. 

Dứa - loại cây không cần thụ phấn mà trực tiếp sinh cây con

Dứa - loại cây không cần thụ phấn mà trực tiếp sinh cây con

 

3. Quan điểm về Kinh dịch Âm Dương của thực vật
Nhìn từ bên ngoài người ta có thể đoán được những bí mật bên trong của quả măng cụt. Vỏ của quả măng cụt có 8 khía, khi bổ quả măng cụt ra bên trong có 8 múi, thật linh nghiệm.

 Số khía trên măng cụt biểu hiện số múi có ở bên trong 

Số khía trên măng cụt biểu hiện số múi có ở bên trong

Nguồn: Sưu tầm