Phép biện chính mộc mạc và mối quan hệ tương sinh tương khắc của Ngũ hành

27/04/2019 - 31

1.    Ngũ hành, phép biện chính mộc mạc

Ngũ Hành gồm 5 Hành Kim, Thủy, Mộc, Hỏa, Thổ 

Ngũ Hành gồm 5 Hành Kim, Thủy, Mộc, Hỏa, Thổ


Khái niệm Ngũ Hành được thấy sớm nhất trong phần Hồng Phạm cuốn Thượng Thư: “Ngũ Hành, một là Thủy, hai là Hỏa, ba là Mộc,bốn là Kim, năm là Thổ". Thủy làm ướt xuống bên dưới, Hỏa nóng lên trên,Mộc có cong có thẳng, Kim dẻo cứng, Thổ ở đồng áng”. Ở đây không những lần lượt quy các các loại sự vât trong vũ trụ thuộc vào Ngũ Hành, mà còn định nghĩa tính chất,đặc tính cho Ngũ Hành. “Mộc có cong có thẳng” ý là Mộc có đặc tính sinh trưởng cao và mọc cao, “Hỏa nóng lên trên” ý là Hỏa có đặc tính làm nóng và hướng lên trên, “Thổ ở đồng án” ý là Thổ có đặc tính nuôi dưỡng,”Kim dẻo cứng” ý là có đặc tính thay đổi, “Thủy làm ướt xuống bên dưới” ý là Thủy có đặc tính ẩm ướt và hướng xuống dưới.

2.    Mối quan hệ tương sinh tương khắc của ngũ hành
Người xưa cho rằng, Ngũ Hành tồn tại một quy luật tương sinh tương khắc tương thừa tương vũ. Tương sinh, là chỉ mối quan hệ sinh ra lẫn nhau, xúc tiến giữa hai sự vật có thuộc tính khác nhau; Tương khắc là chỉ hai sự vật có hai thuộc tính khác nhau chế ước, khắc chế, kìm nén lẫn nhau.

Ngũ hành tương sinh 

Ngũ Hành tương sinh


Ngũ hành tương sinh:
Mộc sinh Hỏa: Vì thuộc tính của Mộc ấm áp,Hỏa được ấp ủ trong đó, đánh vào gỗ vụ để sinh lửa, cho nên Mộc sinh Hỏa.
Hỏa sinh Thổ: Vì Hỏa có thể thiêu đốt Mộc, Mộc có thể bị đốt cháy thành tro bụi, tro bụi chính là Thổ nên Hỏa sinh Thổ.
Thổ sinh Kim: Vì Kim được ẩn dấu trong Thổ, tụ lại thành núi, có núi chắc chắn sẽ có đá, trong đá có chứa Kim, cho nên Thổ sinh Kim.
Kim sinh Thủy: Vì thiếu Âm khí (Kim khí) ấm nhuận thành nguồn nước, nung Kim cũng biến thành Thủy,vì vậy Kim sinh Thủy.
Thủy sinh Mộc:Vì Thủy ấm nhuận nên có thể nuôi dưỡng cây cối sinh trưởng, cho nên Thủy sinh Mộc.

Ngũ Hành tương khắc 

Ngũ Hành tương khắc


Ngũ Hành tương khắc:
Mộc khắc Thổ: Gốc của cây cối chôn xuống đất có thể làm tươi xốp đất.
Thổ khắc Thủy: Nhiều nước có thể lấy đất lấp đi
Thủy khắc Hỏa: Nước có thể dập tắt Hỏa.
Kim khắc Mộc: Kim loại có thể làm thành các dụng cụ để chặt cây cối.